Pokazywanie postów oznaczonych etykietą optymistyczne. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą optymistyczne. Pokaż wszystkie posty

Grecy i oligarchia

Referendum w Grecji. Było, skończyło się. Grecy odpowiadali na pytanie czy zgadzają się na warunki bailuotu zaproponowane przez wierzycieli negocjujących z greckim rządem. Obywatele nie zgodzili się. 

Do teraz historia toczyła się w miarę normalnie. Klasyczna pułapka zadłużenia w jaką wpadło lub zostało wpakowanych dziesiątki państw wcześniej. I niejedna firma. Zupełnie klasyczna skorumpowana sitwa rządowo-oligarchiczna, która z jednej strony tworzy klimat administracyjny i regulacyjny dla pasienia się oligarchów, a z drugiej z tej oligarchii korzysta dla utrzymania się przy władzy. Mechanizm jest dość prosty i powszechnie znany. Powstają jakieś zmiany w przepisach, niezauważone dla większości, korzystne dla jakiś biznesmenów. Ostateczną wersją takiej metody jest kryzys płynności rządu i sektora bankowego, który umożliwia przygotowanym na to inwestorom wykupienie co bardziej interesującego majątku produkcyjnego za ułamek wartości. 

Taką metodę z powodzeniem stosowali Brytole w szczycie swojego imperium. Nie oni pierwsi, ani ostatni, ale ze względu na dominację na morzach, interesu dookoła świata oraz dominację prywatnego, a raczej oligarchicznego kapitału- robili to szczególnie spektakularnie. Otóż, brytyjscy kupcy byli wszędzie. Kupując lokalne towary, sprzedając swoje wyroby przemysłowe. Promując wolny handel i nowoczesność. Nowoczesność polega na tym, że kupuje się wyroby brytyjskiego przemysłu, o których kupcy informują, że są nowoczesne. A wolny handel na tym, że nie pobiera się ceł od importu brytyjskich towarów ani od eksportu surowców. W całym tym schemacie najważniejsze jednak były banki. Brytyjskie banki udzielające pożyczek na zakup brytyjskich towarów, zwykle nisko oprocentowanych. Gospodarki krajów Ameryki Łacińskiej i Azji  rozwijały się. Na modelu eksportu surowców bogaciła się elita, która także miała dostęp do importowanych towarów luksusowych. Wspaniały model dla lokalnej elity. Nic dziwnego, ze przekładał się także na władzę polityczną. Czasem był to kacyk, a czasem fasadowa demokracja, z jakimiś partiami a bywa, że i wyborami. A jak władca lub elita sprzeciwiły się braniu kredytów, to wysyłano kanonierki.

Klasycznych przykładów takiej polityki najwięcej można znaleźć chyba w historii Argentyny. Praktycznie całe 200 lat to kolejne próby uniezależnienia się od obcej i własnej oligarchii i kolejne mniej lub bardziej udane ludowe projekty polityczne ku temu zmierzające. Za pierwszym podejściem, kiedy dopiero co pozbyto się kolonizatorów z Hiszpanii i naród autentycznie chciał jakiegoś rozwoju, a wśród elit było wielu idealistów, to udało się obronić niezależność polityczną i ekonomiczną, za cenę utraty poważnej części terytorium (dzisiejszego Urugwaju i Malwinów). Któreś z następnych podejść miało miejsce w 1889 roku. Kryzys w Argentynie w tym roku wybuchł z potężną siłą, kiedy ogólnoświatowa panika giełdowa pozbawiła kraj płynności. Rządy oligarchów nie musiały się przejmować takimi rzeczami. W końcu nie oni zbankrutowali więc sprzedali za drobne sieć kolejową Brytyjczykom. To miało znaczenie znacznie większe niż dziś, bo pod koniec 19 wieku kto kontrolował kolej, ten kontrolował gospodarkę. Taryfy przewozowe, czasu przewozów, a nawet w ogóle możliwość przewiezienia danych towarów decydował o opłacalności każdej produkcji, rolnictwa czy górnictwa. Nic dziwnego zatem, że po tym kryzysie Argentyna stała się krajem wyłacznie surowcowym, a co ciekawsze sektory gospodarki bardzo szybko znalazły się w rękach brytyjskich inwestorów. Jednak w trakcie kryzysu powstał zorganizowany opór społeczny- pierwsza nowoczesna partia polityczna, czyli Union Civica Radical. Na początku sprzeciwiali się nie do końca politycznymi metodami, bo od 1891 do 97 trwało faktycznie powstanie zbrojne przeciw rządom oligarchii. Zresztą politycznymi metodami za dużo nie dało się zrobić. Wybory były, prawdopodobnie nawet kandydaci UCR je regularnie wygrywali, tylko ogłaszane wyniki utrzymywały oligarchów przy władzy. A politycy i oligarchowie byli bezkarni, bo w ostateczności zawsze były brytyjskie kanonierki dla "zapewnienia porządku". Sytuacja zmieniła się w 1916 roku, kiedy brytyjskie kanonierki były chwilowo zajęte poszukiwaniem U-bootów i prezydentura przypadła przedstawicielowi UCR. Który natychmiast rozszerzył prawa wyborcze i zmienił sposób przeprowadzania wyborów wprowadzając tajne głosowanie i wiarygodny system liczenia głosów. Do upodmiotowienia ludu jeszcze było daleko, ale to był bardzo poważny krok. Od tego czasu oligarchia dla zachowania status quo musiała wspomagać się wojskiem, ale to zupełnie inna historia.

Można wrócić do Grecji. Przecież ten schemat jest dokładnie ten sam. Wmuszone pożyczki, które w istocie trafiły do kieszeni koncernów powiązanych z kredytodawcami i lokalnej oligarchii (a kto niby budował cąłą tę infrastrukturę, zwłaszcza na Olimpiadę?) współpraca lokalnej oligarchii z międzynarodową banksterką. Następnie kryzys finansowy i programy ratowania wymuszające prywatyzację najważniejszych elementów infrastruktury i likwidację konkurencji dla koncernów powiązanych z pożyczkodawcami (w Grecji chodziło o małą, ale dochodową zbrojeniówkę). Przerzucanie kosztów na społeczeństwo i obronę oligarchów. Przecież Trojka nie chciała zatwierdzić planu, który by polegał na uszczelnieniu systemu podatkowego, choć jest zupełnie oczywistym, że właśnie minimalne opodatkowanie oligarchów może wystarczyć spięcie planu spłaty długów. 
Powstanie i sukces Syrizy był dokładnie tym samym co UCR 125 lat wcześniej w Argentynie. 

A co będzie dalej?

W najbardziej optymistycznym wariancie rząd przetrwa i przeprowadzi swój plan reform. Dziś już nie związany pomysłami IMF i okolic Ale to wymaga spokoju, dojrzałości politycznej zarówno rządzących, jak też narodu. Oraz braku interwencji militarnej. Swojej lub obcej. W ten sposób Grecy mają szansę wyjść z upodlenia 25% bezrobociem i emeryturami po 400 euro. 
Znacznie ciekawsza jest sytuacja drugiego z graczy, czyli IMF. Instytucja, której każdy chce unikać juz dziś. Przynajmniej każdy kto ma jakąś alternatywę (np. Ukraina nie ma..). Ich biura są likwidowane w kolejnych krajach. Ale jeszcze nikt się nie postawił tak mocno przed spłatą długów. Jeśli obecny grecki rząd wyjdzie z tego kryzysu, przeprowadzi swój plan reform i kiedyś odda forsę dla Trojki olewając ich rady- to będzie bardzo blisko końca tej instytucji. 
Jest to także bardzo zła informacja dla wszelkich wielkich koncernów przemysłowych i budowlanych z pierwszego świata. Czyli Siemensa, Alstomu i całego pozostałego zestawu z listy najbardziej korumpujących firm świata. Nie to, że stracą szczególnie dużo. Ale to, że czas wielkich żniw się skończył.
Co ważniejsze- to Grecy policzyli głosy. 

Aż zobaczyli ilu ich, poczuli siłę i czas

I z pieśnią, że już blisko świt szli ulicami miast

Demografia Rosji

W poszukiwaniu jakiegoś sensu trzeba było dokopać się do wiarygodnych informacji o demografii najbardziej agresywnego i nieprzewidywalnego państwa obecnego świata- czyli o Rosji. USA za czasów Busha (obu i właściwie innych Republikanów też) było państwem nieprzewidywalnym i agresywnym, co w połączeniu ze znaczną siła militarna oczywiście stanowiło zagrożenie dla świata.  Teraz na takie zagrożenie dla świata pozuje Rosja, co na zdrowy rozum nie ma sensu. 
Jak pisałem we wcześniejszym tekście- mentalność elit tego kraju (i znacznej części jego mieszkańców) można streścić jako żądza podboju i podawania się za lepszych, bez najmniejszej chęci przyswojenia sobie zasad kulturowych i cywilizacyjnych tych, których się udaje- co w skrócie można nazywać Kacapią.
Ta mentalność rozchodzi się także całkowicie na działanie struktur państwowych. Wszystko dla realizacji celu Khana, choćby wszystko było zmyślone. Dlatego w teorii wszystko jest, w praktyce niczego nie ma i nic nie działa. W Polsce kojarzyliśmy to z komuną i wszyscy mieliśmy najszczerzej dość (oprócz samych kacapów, dla takich to wszystko było normalne). W rzeczywistości wróćmy do klasyki. Sołżenicyn w Archipelagu Gułag dość dobrze opisał pojęcie "lipy". Kto nie czytał- polecam, streszczać nie będę.
Pewnym moim odkryciem przy analizowaniu obecnej sytuacji Rosji jest to, że nic się nie zmieniło. A dokładniej- cała ta znienawidzona przez normalnych ludzi Kacapia to nie była kwestia komuny, to była kwestia Rosji. Tam się nic nie zmieniło. W Polsce w niektórych dziedzinach sporo, w innych mniej, ale tam gdzie taka właśnie miłość do lipy istnieje- wszyscy mają jej dość. Czasem zbiera się wspólna masa krytyczna lub właściwy lider i wszystko się zmienia. Do syfu już zwykle nie ma powrotu. Dokładnie taki sam mechanizm, tylko często ze znacznie głębszych sowieckich odmętów zachodzi w byłych republikach radzieckich.
Oprócz Rosji.

Po tym ogólnym wstępie można przejść do meritum. Podawane oficjalne informacje o liczbie ludności, narodowościach, rozmieszczeniu terytorialnym, itp. są wzięte z rosyjskiego spisu powszechnego. Informacje o występowaniu chorób o charakterze epidemicznym z danych ministerstwa zdrowia a o zdrowiu rekrutów z oficjalnych sprawozdań o poborze. To WSZYSTKO jest jedna wielka lipa. Wśród tych danych nie można znaleźć żadnych niewątpliwie wiarygodnych. Pocieszające jest jedynie to, że praktycznie na pewno przeciętny poziom zdrowia poborowych jest mocno poniżej średniej populacji w wieku poborowym (bo faktycznie trafiają do wojska ci, których nie stać na łapówkę do wykręcenia się od niego, czyli efektywnie menelstwo, narkomani i byli więźniowie). Każde pozostałe oficjalne dane są praktycznie na pewno zaróżowione na większości etapów.

Zacznijmy od spisu powszechnego. Jakieś porównanie mam. W USA spis wyglądał tak, że do każdego gospodarstwa domowego przesłano formularz do odesłania. Kto nie odesłał ten był nawiedzany przez rachmistrzy aż do skutku, albo potwierdzenia, że dom jest niezamieszkany. Krótko mówiąc spis jest wiarygodny. W Argentynie jest zwyczajowo przeprowadzany trochę inaczej- jak operacja wojskowa. Przez kilka godzin jest zakaz opuszczania domów, w tym czasie do każdego przychodzi rachmistrz (których jest ok. miliona- prawie wszyscy nauczyciele i urzędnicy państwowi), na jednego rachmistrza przypada 10-15 gospodarstw domowych, spis załatwiony w jeden dzień, bardzo wiarygodny. W Polsce, jak większość czytelników wie, rachmistrzowie sobie chodzili, nawet spora część się starała przyzwoicie wykonać swoją pracę. Część ta robotę zwyczajnie olała, a przy nieustalonych danych brano je z danych meldunkowych, które, jak powszechnie wiadomo są  sporej części fikcją. W taki sposób polski spis wykazuje mniejszą emigrację niż w rzeczywistości (bo kto z wyjeżdżających załatwia kwestie meldunkowe? Ja, ale jestem raczej wyjątkiem) i większe zaludnienie na obszarach zwiększonej emigracji.

Opisałem patologie polskiego spisu powszechnego, ponieważ rosyjski był przeprowadzony według tej samej metody, tylko z większa ilością patologii. A raczej należałoby powiedzieć- polski był zrobiony po kacapsku, ale trochę ucywilizowany.

W skrócie- ostatni rosyjski spis powszechny można przyjąć jako wyrażenie życzeń władzy co do sytuacji demograficznej. Poprzedni (2002) miał miejsce jeszcze przed umocnieniem obecnej dyktatury prezydenckiej i poza północnym kaukazem jest nierzetelny, ale względnie wiarygodny- znaczy nierzetelności się znoszą. Ostatni, jeśli gdzieś się nie dało zdobyć rzetelnych danych (a faktycznie nikt nie próbował) wstawiano szacunki według oczekiwań władz. Czyli wyższa populacja, więcej Rosjan, mniej inwalidów, itp.. 
Według tak zrobionego spisu wyszło, że ludność Rosji spadła o 2,6 mln w latach 2002-2012, proporcja Rosjan pozostała bez zmian. Ludność znacząco wzrosła na północnym Kaukazie i w Jakucji.  Wszystko to wygląda jak lipa. Kaukaz i Jakucja są to tereny, na których moskiewscy urzędnicy nie mają praktycznie żadnej władzy. Także nie są w stanie nadzorować spisu organizowanego przez lokalne władze. Których budżet zależy od liczby mieszkańców. Wykazanych m.in. na podstawie spisu..  
Tu jeden z lepszych opisów tego cyrku. Z podsumowaniem, że zapewne ok 30% odpowiedzi jest prawdziwych.

Śmiało, można założyć, że liczba mieszkańców na każdym szczeblu była zawyżana, w rzeczywistości jest ich mniej. Z dwoma wyjątkami- Moskwy i jej okolic, gdzie jeszcze jest praca a nielegalni ukrywają się przed wszystkimi urzędnikami i przed spisem także.  Choć i to nie jest takie pewne. Drugim takim miejscem są etniczne republiki północnego Kaukazu, gdzie żadnego spisu nie było, lokalne władze wysłały do Moskwy  całkowicie zmyślone dane, mające zaledwie pozory wiarygodności w celu zwiększenia dotacji dla lokalnych władz.

Podsumowując- liczba mieszkańców Rosji jest nieznana, z całą pewnością wyraźnie mniejsza niż oficjalna. Prawdopodobnie procentowy udział Rosjan jest także mniejszy, ale nie jest to pewne. Być może w skali kraju jest zbliżony, ale stanowi mniejszy procent na terenach zróżnicowanych etnicznie, a tereny jednolicie nierosyjskie (północny Kaukaz, wiejskie tereny Jakucji, itp.) maja sporo mniejszą populację niż deklarowana. To ostatnie też nie jest pewne.
Oznaczałoby to, że przyrost naturalny był przez ostatnie lata niższy niż oficjalnie podawany. W dane o śmiertelności raczej można wierzyć, więc dane o urodzeniach były zawyżone.  A w ostatnich latach mieliśmy do czynienia (i częściowo jeszcze trwa) czas zwiększonych urodzeń przez kobiety z wyżu lat 80-tych. 
Ale nawet według oficjalnych danych z tegoż spisu, poczynając od 2009 kiedy rocznik 20-latków (mężczyzn) wynosił ponad milion rozpoczyna się gwałtowny spadek, do poniżej 500 tys w 2020 (czyli rocznika 2000). Więc obecnie z roku na rok spada liczba poborowych. Co prawda wobec poborowej części rosyjskiej armii nie należy mieć szczególnego poważania, ale liczby mają pewne znaczenie.
Według tych samych statystyk- od 2000 roku nieco rosła liczba urodzeń. Jak wyżej napisałem ma to pewne uzasadnienie wtórnym wyżem demograficznym, choć prawdopodobnie jest zawyżone. Oraz istotna część tego wzrostu jest kompletnie poza kulturą (?) rosyjską i władzą Moskwy. 
 To jeszcze nie koniec. Dopiero początek. Poza zwyczajna zapaścią demograficzną jest jeszcze jej mniej docenia druga część- epidemie. A konkretnie dwie, zwykle ze sobą powiązane. AIDS i gruźlica. Putinowskie władze dzielnie walczą z zachodnią zarazą poprzez zakazywanie majtek ze sztucznych włókien (serio!!!!) i promowanie rosyjskiej bawełny. Więcej mają ropy niż bawełny, lepiej by się nauczyli robić tworzywa sztuczne. 
A tymczasem zasięg AIDS się rozwija, bo skoro leki retrowirusowe i jakaś kampania informacyjna to są wymysły zgniłego zachodu dla Afryki to święta Rosja nie będzie tego stosować. Obecnie zarażonych jest ok 1% populacji (to tez są szacunki, przyzwoitych danych brak, ta liczba może być zaniżona). Jak wynika z doświadczeń państw Afryki i Karaibów, to jest poziom przy którym rozpoczyna się szybkie rozprzestrzenianie wirusa HIV wśród heteroseksualnej populacji, rosnąc w tempie wykładniczym do stabilizacji w okolicach 25-30%. Można to powstrzymać edukacją, terapią antywirusową, ewentualnie izolacją, ale pierwszym warunkiem jest uświadomienie sobie przez władze i przyznanie istnienia problemu. Władze Rosji mu aktywnie zaprzeczają. Sensownych danych o liczbie zakażonych w Rosji brak. Jakieś są, oczywiście- te pokazują na ok 1% i jest to wystarczająco źle, tak przyjąłem powyżej. Ale droga sprawa- najczęściej razem z AIDS występuje gruźlica. Chorzy umierają na zapalenie płuc, itd., ale gruźlica im towarzyszy. Latami. Z danych państw afrykańskich- tych które podeszły poważniej do sprawy, jak Botswana, wynika, że liczba zarażonych HIV to ok 2/3 zachorowań na gruźlicę. 
Niestety, liczba zachorowań na gruźlicę w Rosji także jest nieznana. Bliżej wiadomo o powszechności w więzieniach i łagrach. Sensowne szacunki mówią o od 1/4 do 1/2. Ci ludzie, w przeciwieństwie do czasów stalinowskich, czasem wychodzą na wolność. I dalej rozdają zarazki...  W więzieniach stale przebywa 500-800 tys ludzi- jeden z najwyższych wskaźników na świecie. Ale trzeba przyznać, że w pozostałych krajach, gdzie mieszka sporo Rosjan także oni tłumnie zasiedlają wiezienia, więc może to nie specyfika tego reżimu, co tej kultury.... Najwyższy wskaźnik uwięzionych do populacji w EU ma dokładnie ten sam kraj w którym jest najwyższy udział rosyjskojęzycznych w populacji.  Drodzy czytelnicy- sami znajdźcie jaki.
Wracając do AIDS- można się racjonalnie spodziewać, że epidemia się będzie rozwijała dokładnie według wzorców afrykańskich, bez jakiejkolwiek państwowej aktywności to razem z gruźlicą, która w rosyjskim klimacie ma się znacznie lepiej niż w Afryce równolegle będzie się także rozprzestrzeniać HIV. 
To wszystko oznacza rozwinięcie epidemii do poziomu katastrofy w ciągu 10-15 lat i od tego czasu śmierć/niezdolność do pracy 1/4- 1/2 populacji w wieku produkcyjnym. Nawet kraje odpowiedzialnie podchodzące do sprawy, ale reagujące w zaawansowanym stadium epidemii ledwo wytrzymują takie obciążenie społeczeństwa i gospodarki. Teraz w wyżej wspomnianej Botswanie zaczyna pojawiać się pytanie o dalsza opiekę na osieroconymi dziećmi, których przyjęli dziadkowie, obecnie tracący sprawność z wiekiem. Paradoksalnie, wobec przyzwoitej skuteczności terapii antywirusowej te dzieci żyją. Może to jest wyjaśnienie skąd taka obsesja ze strony rosyjskich władz na punkcie wielkości populacji i stąd porwania całych sierocińców ze wschodu Ukrainy.  
Na to wszystko należy nałożyć bardzo mocną tendencję ucieczki ze wsi, małych miasteczek do większych, a z nich do Moskwy i Petersburga. Populacja aglomeracji moskiewskiej rośnie, Petersburga utrzymuje się, właściwie każdego innego miasta w Rosji spada. Nawet według oficjalnych danych. Tu przerobiłem to najprostszą możliwą metodą- po prostu przeglądając wpisy w Wikipedii o rosyjskich miastach. Dla rozsądnego przeglądu mniejsze i większe miejscowości z całego kraju, dały dokładnie opisany obraz.

Na tą tendencję, która raczej się szybko nie zmieni, nałożymy te wyżej wskazane czynniki epidemiczne.  
Konkluzja jest prosta- być może po spadku trwającym jeszcze z 3-5 lat liczba ludzi wchodzących w dorosłość i wiek poborowy na drobny czas wzrośnie, ale później nastąpi potężne załamanie demograficzne. Związane nie tylko z ograniczoną liczbą kobiet w wieku reprodukcyjnym, ale także z łatwą do przewidzenia epidemią AIDS i prawdopodobnie idącej razem z tym gruźlicy.

Ograniczenie terytorialne Rosjan do wielkich miast oznacza powrót zaludnienia prowincji przez zamieszkujące tam nacje nierosyjskie. Co najmniej na terenach muzułmańskich i Syberii. 

Dalej zobaczymy

Peak Oil- jak uratować siebie i świat?

Długoletni czytelnicy tego bloga widza, że moje poglądy ewoluują. W niektórych miejscach to jest zmiana o 180 stopni. Ja z tym nie mam problemów, tak samo jak z przyznaniem, że wcześniej się myliłem. 
Tak właśnie częściowo się myliłem w sprawie Peak Oil.

Peak Oil istnieje, ma się dobrze i wszystko wskazuje, że jesteśmy na szczycie. A tak dokładniej, jeśli cześć oficjalnych danych uznać za skręcone (zgodnie z zdrowym rozsądkiem), to już poza szczytem. Precyzując tą moja opinie: peak oil minął i ropy w skali globalnej będzie już tylko mniej. Teoretycznie, czy według wczorajszej wiedzy, powinno to oznaczać stały i postępujący kryzys. Kryzys spowodowany zależnością produkcji przemysłowej i komfortu oraz obiegu pieniądza od ilości zużywanej energii. Są nawet specjalne wyliczenia, itd. Tylko to wszystko to nie koniec. Co jeśli zaczniemy zmniejszać ilość zużywanej energii utrzymując ten sam poziom życia? Jeśli utrzymamy własną produktywność, realnie nasz komfort wzrośnie. 
Wyjaśnijmy przykładem ten nieco teoretyczny wywód. Mieszkamy sobie w domu, którego koszty ogrzewania to 15% naszego dochodu. Nagle z nieba spada nam styropian, który sam się przykleja wszędzie, gdzie należy, i koszt ogrzewania spada do 5% tego samego dochodu. Nagle zostaje 10% dyspozycyjnego dochodu, aby się wybrać z przyjaciółmi do restauracji, albo też zainwestować w następne oszczędności energii.

Oczywiście styropian to przykład trywialny, choć o tyle dobry, że do jego wyprodukowania najpierw potrzeba paliw kopalnych. Realnie, przy stałym wydobyciu, aby tego styropianu przybyło, ktoś tej ropy z której go zrobiono nie spalił w samochodzie. Klasyczny dylemat konsumpcja a inwestycje - tylko warto go odnieść też do zasobów surowców energetycznych.  Tu nie wszystko reguluje cena. Jak zaczyna być na tyle wysoka, że ogranicza konsumpcję, to i na inwestycje jest za późno, bo nadwyżki do inwestowania już przejedzono.

Tyle, że fakt zmniejszania się zasobów do konsumpcji nie oznacza jeszcze, że cywilizacja koniecznie musi się zawalić. Owszem, przy bussines as usual w końcu musi. Alternatywą jest plan utrzymania poziomu życia przy spadającej ilości dostępnych paliw kopalnych. Jakiś czas temu byłem przekonany, ze to jest niemożliwe, że cywilizacja przemysłowa musi się zawalić, a ludzkość zejść do poziomu co najwyżej średniowiecza.

Podjęty przeze mnie wysiłek i w jego następstwie zgromadzona wiedza uzasadniają jej przekazanie, choć jest tego wszystkiego zdecydowanie za dużo jak na wpisy blogowe. Zapewne skończy się to wydaniem książki (której jeden z rozdziałów przedstawiłem chwilę temu) ale nie mam jeszcze dokładnie sprecyzowanej koncepcji, stąd wszelkie uwagi mile widziane.

Po dłuższym poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o konieczność upadku cywilizacji wskutek peak oil - wiem. To nie jest prawda. Jest absolutnie możliwym utrzymanie poziomu życia cywilizacji przemysłowej i rezygnacja z paliw kopalnych. Co więcej, kraj, który robi to chociażby szybciej niż inne, a jeszcze lepiej - szybciej niż następuje spadek wydobycia, zyskuje ogromnie na konkurencyjności międzynarodowej, a co za tym idzie poziomie życia jego mieszkańców.   Co więcej z tej samej ilości coraz trudniej dostępnych paliw powstaje więcej pożytecznych rzeczy, niż ma to miejsce w gospodarce uzależnionej od ropy w celu przeżycia.

Jakimś poziomem optymizmu napawają mnie okoliczności, których jestem dość mocno pewien:

1. Istotne (rzędu 5-15%) oszczędności paliw kopalnych można osiągnąć za pomocą działań o  charakterze organizacyjnym przy bardzo małych inwestycjach - jak np. lepsza organizacja transportu publicznego, do stopnia szybkości przemieszczania się i komfortu zbliżonego do samochodu.

2. Dzięki oszczędnościom i wykorzystaniu energii odnawialnej można zużycie paliw kopalnych ograniczyć o ok. 50% bez żadnych znaczących zmian infrastruktury i stylu życia (z wyjątkiem korzystania w miastach zasadniczo z komunikacji publicznej i większego udziału rowerów - tam gdzie będzie to atrakcyjniejsze i sensowniejsze od samochodu, z mocnym nakłanianiem i ułatwieniami, ale bez przymusu).

3. Z istotnymi zmianami (eliminacja pojazdów spalinowych wszędzie gdzie to jest technicznie możliwe, zmienne ceny prądu w zależności od produkcji z OZE,  międzysezonowe magazynowanie ciepła do ogrzewania, itp.) możliwa jest redukcja zużycia paliw płynnych, gazu  i węgla do ok. 10% dzisiejszego zużycia, a tak niewielką ilość już można zastąpić odpowiednikami z rolnictwa  i odpadków, czyli całkowitą eliminacją paliw kopalnych.  Jeśli dzisiejsze technologie i rozwiązania organizacyjne nie wystarczą, jest kilka innych na etapie gotowych projektów, prototypów, albo zaawansowanych badań, które śmiało pozwolą także na likwidację resztki użycia paliw płynnych (bo one są także w wersji bio - najdroższe i najtrudniejsze do otrzymania).

4. Każda oszczędność czy substytucja daje natychmiastowy efekt dla całej gospodarki, zmniejszając nakład energii kopalnej na jednostkę wyprodukowanych dóbr, utrzymanie rodziny czy PKB. Także natychmiastowo poprawia bilans handlowy i umożliwia zwiększenie inwestycji przez zmniejszenie bieżących wydatków. Od razu.  Tak samo jak w naszym przykładzie ze styropianem- jeśli to dom w Polsce ogrzewany gazem, to różnica jego zużycia stanowi od razu różnicę w imporcie gazu z Rosji.

Podkreślę jeszcze raz. To co napisałem powyżej jest możliwe przy zastosowaniu już dziś wdrożonych technologii, bez żadnego wielkiego eksperymentowania, z czego pierwszy etap bez wielkich nakładów pieniężnych i materiałowych (ale trzeba by myśleć, a to może boleć i współpracować, co w PL prawie niemożliwe).  Drugi etap wymaga już pieniędzy i czasu, ale i jedno i drugie w racjonalnych granicach i możliwych dla kraju o średnich dochodach. Trzeci to dopiero zaczynają być potężne inwestycje dla relatywnie niewielkich zysków, ale także racjonalnie prowadzone, mogą być opłacalne ekonomicznie już dziś.

Co więcej, energetyka atomowa nie wchodzi do zestawu dostępnych na dziś technologii (dla Polski przynajmniej). Proste- nie ma, na dziś, ŻADNEGO dostępnego i sprawdzonego w działaniu projektu elektrowni atomowej możliwego do wybudowania w Europie. Nie ma. Jedynym mogącym spełniać obecne normy jest EPR, którego nie udało się zbudować ani jednego działającego egzemplarza.

Ale do warunków, kiedy energetyka atomowa może mieć jakieś ochłapy sensowności przejdę w następnym wpisie, zasadniczo już napisanym. 

Brazylia v. FIFA, czyli mecz na poziomie, druga połowa

Przypomnijmy wydarzenia z pierwszej części meczu.
Jakiś czas temu FIFA w osobie którego ze swoich szefów była uprzejma wystosować do rządu Brazylii żądanie zmiany prawa, aby możliwe byłoby sprzedawania i reklamowanie piwa na stadionach, a także przyspieszenia prac przy stadionach, użył zresztą relatywnie ostrych sformułowań, które po portugalsku zabrzmiały naprawdę źle... Skoro żądanie, to żądanie. Dilma Rouseff zapowiedziała, że nie ma zamiaru się spotykać z nikim z FIFA, ani z brazylijskiej federacji do czasu przeprosin. Po przeprosinach nawet doszło do kompromisu- FIFA zgodziła się sprzedawać ulgowe bilety dla studentów i emerytów, a rząd Brazylii zgodził się nawet znieść restrykcje- znaczy niezupełnie, bo rząd federalny przekazał uprawnienia do zniesienia ograniczeń do rządów stanowych... Powiedzmy, że 2:1, ale wygląda na to, ze reprezentacja Brazylii chce zachować sporo sił na dalsza część meczu. Choć oczywiście FIFA ogłosiła zwycięstwo w rozmowach i jej prezes stwierdził, że nie ma więcej spornych obszarów. Brazylia tego nie komentowała.
Po przerwie właśnie się zaczyna nie mniej emocjonująca, dalsza część meczu.
Drużyna Brazylii ruszyła z mocnym otwarciem. Właśnie wczoraj prokuratura federalna w imieniu rządu pozwała FIFA o zwrot wydatków poniesionych na tymczasowe budynki i struktury, które zostaną rozebrane po turnieju- z uzasadnieniem, że Brazylia jak najbardziej finansuje stałe rzeczy, które będą służyć społeczeństwu, ale za tymczasowe rzeczy na turniej to niech sobie FIFA sama płaci. Trochę głupio wyszło, bo wieść gminna niesie, że przedstawiciele FIFA (i lokalnej federacji) znakomicie żyli z wykonawcami stadionów, tylko rząd trochę marudził, że jakoś drogo wszyscy wykonawcy biorą. W końcu za marudzenia na ten temat się wzięli zwykli ludzie, jak wiadomo trochę podemonstrowali, bo cóż- przeciętny Brazylijczyk dobrze wie, że do gry w piłkę wystarczy kawałek względnie płaskiego terenu, a do oglądania zwycięstw reprezentacji dotychczasowe stadiony się nadawały zupełnie dobrze. A głupio z tym wyszło dlatego, że właśnie za te dodatkowe obiekty rząd za pośrednictwem brazylijskich sądów wysyła rachunek do FIFA. Na głupie 100 mln dolarów. To jeszcze nie jest jakaś straszna kwota na tym poziomie, zwłaszcza, że to dopiero pozew- sprawa się jakiś czas pociągnie. Trochę zabawniej wyszło, że zgodnie z tą samą logiką prokuratura zablokowała wszelkie wydatki inne niż na trwałą infrastrukturę. Czyli cała zabawa z tymczasowymi obiektami, bramki, ochrona i właściwie cała organizacja turnieju ma spaść na FIFA. Bagatela- szacunki mówią o 550 mln dolarów. To już jest zabawne. Kwota wygląda względnie poważnie. Nie dla rządu Brazylii, ale dla FIFA już chyba tak.
Na razie wygląda na 4:1. Ale dopóki piłka w grze wszystko jest możliwe. Ale jedno wydaje się pewne- od teraz FIFA będzie raczej wolec średnie kraje- wystarczająco bogate na zorganizowanie sporej imprezy i wystarczająco słabe, aby za dużo nie podskakiwać.

O tajnych labolatoriach co mają uratować planetę

Wielokrotnie pisałem, że dość nieuniknionym skutkiem beznadziejnego uzależnienia naszej cywilizacji od paliw kopalnych jest ciężkiego kryzysu w obliczu ich wyczerpywania się i utrudnionej dostępności oraz globalna recesji połączonej z rozpadem władzy w co poniektórych państwach i regionach świata w sytuacji zmniejszania się ich dostępności. Co do dostępności- nawet wydobycie może się zwiększać, ale jeśli nakłady na to wydobycie będą rosnąć szybciej- ilość energii dostępnej do konsumpcji będzie się zmniejszać. Pomimo pewnych prób dokładne wyliczenie tego rodzaju wydaje się niemożliwe, więc kiedy to nastąpi- i tak nie wiemy. Ale co ciekawe- pod każdym takim wpisem pojawiają się dwa rodzaje komentarzy „w tajnych laboratoriach znajdują się rzeczy o których nam się nie śniło i wszystko jakoś się załatwi” oraz „nie jest to żaden problem bo rynek wszystko rozwiąże, tylko może gdzieś nam tego wolnego rynku brakuje”. Co do drugiego- jest to oczywiście szalona idea neoliberałów. Rynek działa, ale zawsze wybiera najbardziej efektywne rozwiązania NA DZIŚ- co oznacza minimum inwestycji, maksimum zysków. I w porządku, ale rozsądnie przewidując kryzys w przyszłości można być praktycznie pewnym, że nawet efektywna wolnorynkowa gospodarka sprawi, że będzie po prostu większy i głębszy. Znakomitym przykładem jest tu porównanie sytuacji USA, Europy oraz Brazylii w trakcie ostatniego kryzysu. Cofnąć się należy do szoków naftowych lat 70-tych i reakcji na nie. W USA była ona w największym stopniu rynkowa. Szał wierceń i badań nad ulepszonymi sposobami wydobywania ropy z jednej strony i reakcja konsumentów w postaci pokazania żółtej kartki kartelowi z Detroit z drugiej. Jednakże żadnych szczególnych działań rządu nie było- oprócz nieco późniejszej dyplomacji Reagana przekonywującej Saudyjczyków do zwiększonego wydobycia. Szybkie i proste kapitalistyczne działania, nawet przyniosły pewien efekt- przynajmniej przedłużył czasy potęgi USA o dobre dekady, ale później, w czasie dzisiejszego kryzysu cała trójka z Detroit się ustawiła po kasę podatników (a samo miasto za mini...), ale uderzenie z końca poprzedniej dekady prawie rzuciło resztki amerykańskiej gospodarki na kolana. Nie rzuciło całkowicie tylko dzięki dalszej deindustrializacji i wyciskania resztek oszczędności z klasy średniej.
Europa- wyciągnięto trochę wniosków i rządy co poniektórych państw aktywnie zaangażowały się w zmniejszanie ropożerności gospodarki, przy możliwym zachowaniu poziomu życia- flagowym przykładem jest tu sieć szybkiej kolei najpierw we Francji, później w innych krajach. Ilości paliwa zużywanego przez samoloty i samochody które zostały zastąpione przez pociągi nie są aż tak wielkie (w porównaniu do całości zużycia), ale są. Zgodnie z tą samą filozofią od dłuższego czasu na powrót buduje się linie tramwajowe, metra, itd. w całej Europie. I chyba nigdzie nie dopuszczono do rozkładu transportu publicznego do stopnia, który jest normą w USA. To wszystko oczywiście szło z pieniędzy podatników, bo inaczej się nie dało. Tam gdzie funkcjonowała ideologia kapitalizmu wg wzoru USA- rozkład transportu publicznego jest widoczny gołym okiem- czy jest on niewydolny, czy też obłędnie drogi, czy obie te rzeczy naraz. Dlatego nie stanowi realnej konkurencji dla prywatnego spalania paliw kopalnych i dlatego też uderzenie kryzysu było mocne- choć akurat w wypadku dwóch najdokładniej odpowiadających temu opisowi krajów złagodzone olbrzymiej skali zadłużaniem się w najtrudniejszym okresie- mowa tu o UK i Polsce. Choć obecnie zużycie paliw spada, ale odbywa się to kosztem poziomu życia, a nie oszczędnością dzięki inwestycjom i technologii- bo ich po prostu nie było. Południe Europy to trochę inna historia nie mieszcząca się w tej narracji.
I teraz Brazylia- w latach 70-tych, po uderzeniu kryzysów naftowych podjęto decyzję o maksymalnym możliwym uniezależnieniu się od paliw kopalnych. Wobec faktycznego braku sieci kolejowej i raczej nierealności jej stworzenia na takim obszarze (przynajmniej wtedy) zrobiono co się dało- oparcie energetyki w olbrzymiej części o wodę i stworzenie ogólnokrajowej sieci (nie wiem, czy ogólnokrajowa już istnieje- to naprawdę duży kraj...) oraz uniezależnienie się przynajmniej od benzyny- przez program bioetanolu, który solidnie subsydiowany przez 30 lat, obecnie stoi już na własnych nogach i w razie potrzeby Brazylia może w krótkim czasie wyeliminować zużycie benzyny bez problemów (oprócz nadmiaru dystrybutorów na stacjach...). Tak samo program rozwoju krajowego przemysłu przyniósł owoce- wydobycie ropy pozwala na zaspokojenie krajowych potrzeb i choć w brazylijskie miasta są pod względem komunikacji raczej koszmarem (trochę przesada, ale w porównaniu do średniej europejskiej czy Argentyny) to jednak uderzenie kryzysu paliwowego nie spowodowało takiej dziury w kieszeniach konsumentów jak w USA i nie zahamowało gospodarki.
Czyli rynek jest dobry, ale po prostu w tym wypadku nie działa i działać nie może. Sprawdzone i dokładnie przetestowane- gdzie następowały inwestycje państwowe, tam są jakiekolwiek bufory i środki ratunkowe przed zawałem gospodarki. Gdzie ich nie było- nadal nie ma.
To tyle na temat korwinistów (nie żebym miał dużo przeciwko korwinistom, ale dzięki ogłupiającym tekstom JKM mnóstwo rozsądnych skądinąd i sympatycznych wykazuje się absolutnym niezrozumieniem najprostszych zjawisk społecznych i ekonomicznych).
Co do zawartości tajnych laboratoriów- nie trzeba szukać tak daleko, wyjście nazywa się elektryczność i jest znana od pewnego czasu. Drobnym problemem jest jej wytwarzanie, ale znów możemy zajrzeć nie do tajnych laboratoriów a wystarczy na półki sklepowe- ogniwa fotowoltaiczne, po stworzeniu masowego rynku i masowej produkcji za niemieckie oszczędności są tanie. Znów- nie tak tanie, aby były kapitalistycznie lepszą inwestycją niż elektrownia gazowa czy węglowa, bo nie są. Ale są wystarczająco tanie, aby prawie się opłacało konsumentom. Mniej więcej to samo można powiedzieć o energetyce wiatrowej- choć tu już konieczne inwestycje zaczynają się od znacznie większej skali. Cały czas drobiazg- na dziś już nie tak wielkie inwestycje, których jednakże wolny rynek sam nie załatwi- aż do momentu, kiedy kryzys paliw kopalnych stanie się mocno dotkliwy, a prąd zacznie być naprawdę drogi. Tylko wtedy będzie już sporo za późno, dokładnie jak teraz, w obliczu sypiących się budżetów wielkie inwestycja zaczynają być nierealne. To jest właśnie jedyny problem- rozpocząć przebudowę infrastruktury wtedy, kiedy są na to pieniądze i wydać je w jakiś rozsądny sposób. A dziś rozsądny oznacza- jak najszybsze zmniejszanie uzależnienia od paliw kopalnych, w pierwszej kolejności ropy naftowej. To się całkowicie da zrobić- pod właśnie tym warunkiem- że jest robione wtedy, kiedy jest jeszcze na to czas. Choć ja osobiście przypuszczam, że został on już przespany. Skala koniecznych wydatków jest tak astronomiczna, że jest to zwyczajnie niemożliwe, bo zbliżające się wielkimi krokami i już widoczne koszty szaleństw klimatycznych zjedzą całą resztkę kapitałów która pozostała.

Egipt cz. 2

Przy okazji- już po napisaniu poprzedniego wpisu znalazłem informacje o polityce właśnie obalonego prezydenta. Już w tym roku planował zwiększyć udział krajowego zboża w konsumpcji do 60%. Tu mała dygresja- z kontekstu zrozumiałem, że całość pszenicy jest skupowana przez państwo, i następnie w mieszance z importowanym sprzedawana młynom, które dalej sprzedają po ustalonej, państwowej i bardzo niskiej cenie. Bardzo podobnie ma się sytuacja z paliwami.
Wszystko było w miarę w porządku, dopóki zboże i ropa były po pierwsze tanie, a po drugie krajowa produkcja była w miarę wystarczająca. Ten sam problem, który jest ze zbożem jest także z paliwami. Obecnie już były rząd próbował także nieco rozwiązać problem paliwa- wprowadzając kartki (a konkretnie kartę elektroniczną- w końcu świat idzie do przodu...) Z limitem rocznym zakupu subsydiowanego paliwa- 1800 l, ale tylko dla samochodów poniżej 1600 cm pojemności- jeśli kogoś to interesuje. Rząd jak wiadomo, jest już były, więc pewnie nic z tego nie wyjdzie, a buce w mundurach, zrobią tyle co potrafią buce w mundurach- pokazali nie tylko w Polsce i Argentynie... Parę osób zamordują, parę wsadzą do więzień, zrujnują gospodarkę do cna i będą się chwalić jakie to wprowadzili „bezpieczeństwo”. Czyli zapewne będą mieć odpowiednik lat 80-tych w Polsce, aż się wszystko kompletnie nie zawali.
Ale nie o tym. Trochę się zastanowiłem, policzyłem i teoretycznie się da. Przyjmijmy prosty schemat- uprawy półpustynne- oliwki, daktyle i cytrusy. Inne uprawy na gruntach nawadnianych odsalaną wodą są moim zdaniem absurdem (jeszcze są agawy, ale mało znane w tym rejonie).
Dalej- najprostsza i najtańsza technologia nie używająca paliw kopalnych to destylacja przy użyciu próżniowych kolektorów słonecznych (klasyczne chyba nie są w stanie osiągać wystarczających temperatur). Minimalna ilość wody dla jakiejkolwiek uprawy to 300-400 mm rocznie, choć faktycznie dla sensowych i w miarę pewnych zbiorów w takim klimacie 2-3 krotnie więcej. Próżniowy kolektor słoneczny ma sprawność rzędu 80% (oczywiście, ze względu na odstępy pomiędzy rurami faktycznie mniejszą, ale to można pominąć). Dla uproszczenia pominę garść przeliczeń, które zrobiłem i podam wynik- z każdego metra kwadratowego kolektorów można uzyskać w tani inwestycyjne sposób 5 litrów wody dziennie, średniorocznie w usłonecznieniu Egiptu. Nie ma tu dużego znaczenia, czy parę z destylacji użyje się w maszynach/turbinach parowych do napędu pomp, czy skorzysta z fotowoltaiki.
Wielkość inwestycji- przy szacunkowej cenie 200$ za metr kwadratowy paneli (taką znalazłem na ebay- chyba ją przyjmijmy) potrzeba w przybliżeniu 1/3 powierzchni paneli do powierzchni nawadnianej, czyli 66 $ na hektar, dodajmy do tego dwukrotnie więcej na koszty pomp, systemu irygacji, sterowania, itp., wychodzi 200$ inwestycji na m2, czyli 2.000.000 $ na hektar. Kwota obłędna patrząc na dzisiejsze ceny ziemi rolnej gdziekolwiek. Czyli od strony czysto ekonomicznej, neoliberalnej, itd.- bez sensu. Patrząc od strony samowystarczalności narodu to oczywiście inna sprawa- więc konieczny jest ekonomiczny system dopłat, ulg, subwencji, itp. Co najmniej do wysokości 90% tego typu inwestycji. Faktycznie w całości musi być sponsorowana przez rząd, i tak mający problemy z wypłacalnością- ale jesteśmy optymistami. Kolejnym problemem jest czas. Zanim potencjalne drzewa oliwne, czy palmy daktylowe zaczną owocować mija kilka lat. Czyli znów wracamy do potencjalnej polityki państwowej. Koszty odsalania są obłędne, ale sensowne jako długoterminowa polityka. Nawet w proponowanym schemacie na dłuższą metę jedynym zużywalnym elementem jest rura w której zachodzi parowanie i osadzanie kamienia- można to właściwym projektowaniem zminimalizować. Ale nadal pytane brzmi- jak to sensownie zrobić? System dopłat, itd. może działać- do pewnego czasu. Jeśli uruchomi się zasoby i przekona lokalne elity do inwestowana- sprawa wygrana, jeśli nie- porażka. Czyli wszystko zależy od propagandy- jeśli się uda przekonać lokalną klasę wyższą i średnią co do sensowności i stabilności inwestycji w nowe ziemie zasilane odsalaną wodą – to wszystko w porządku, jeśli nie- kraj się zawali. Weźmy paczkę chipsów rękę i zobaczymy...
Czyli- problemem polityki Egiptu nie jest brak zasobów, ale brak państwowej polityki ich wykorzystania i oszczędzania. W tym punkcie zgadzam się z tymi, którzy mówią, że Egipt ma potencjał- tylko nie umie go wykorzystać. Ale- pytanie nadal brzmi- jak wykorzystać ograniczone zasoby- jak skłonić ludzi do poświęcenia tej odrobiny luksusu która posiadają dla potencjalnie szalonego projektu dopłat do zazieleniania pustyni? Ten projekt jest pozbawiony ekonomicznego sensu- to już chyba wykazałem. Politycznie sens jest jasny- zmiana diety, koniec importu i cutting edge technology w zakresie użytkowania pustyń. Pytanie, czy elity Egiptu chcą to zrobić. To jest chyba pytanie bez odpowiedzi, choć moja osobista ocena proamerykańskich wojskowych jest z definicji jak najgorsza. Ale miejmy nadzieję, że się mylę.

Jak się żyje w Argentynie

W największym skrócie- dobrze :). Czyli da się żyć za to co się zarabia. Generalnie koszty życia są niższe niż w Polsce (choć niewiele), a zarobki wyższe- to istotnie. Mediana zarobków w Argentynie jest mniej- więcej taka sama jak średnia w Polsce, co pozwala przyjąć, że średnia jest o jakieś 50% wyższa- i to jak najbardziej odpowiada mojej orientacji w tym temacie.
Za to koszty życia- w pewnym sensie są zabawne. Jedzenia podłej jakości (znanej mi jako normalna z Europy i USA)- praktycznie nie ma (OK- jest- ale w niewielkich ilościach w drogich sklepach, importowana i za obłędne ceny- co niektórym dobrym propagandzistom pozwala opowiadać jaka to Argentyna jest droga). Jedzenie dobrej jakości jest dużo tańsze (choć nieco droższe niż te podłej jakości w Europie i USA). Koszty codzienne są bardzo niskie- gazu, prądu, itd., zresztą np. ogrzewania ostatniej zimy używałem przez ok 2 tyg., a i to bardziej dla komfortu, niż z powodu absolutnej konieczności. W komunikacja publiczna jest bardzo przyzwoita i tania, za to samochody i koszt ich utrzymania- drogie.
To razem daje całkiem przyjemne połączenie- da się żyć i korzystać z życia. Zarobki spokojnie pozwalają na normalne życie- także zarobki szeregowych robotników są wystarczające do utrzymania rodziny i jeszcze korzystania z drobnych przyjemności- typu wyjazd na normalne wakacje. Oczywiście z drugiej strony są też pewne upierdliwości życia codziennego. Przede wszystkim są to uboczne skutki przyspieszonej reindustrializacji, która trwa od 10 lat- czyli wyższe ceny i dość zróżnicowana jakość produktów (większość jest naprawdę bardzo dobra, inne o żenującej jakości) ale jednocześnie dość wysokie ceny tychże wyrobów. Co więcej- ten sam na całym świecie import z Chin przejawia się tu w nieco inny sposób. Często te same wyroby są po prostu dużo niższej jakości niż w Europie (nawet Europie B) i jeśli są to podzespoły do produkcji argentyńskiej- oczywiście rozpadają się dość szybko. Tak samo widać na każdym kroku brak wykwalifikowanych techników- hydraulik uczył się od innego niedouczonego hydraulika, elektryk tak samo...- czyli chcesz mieć dobrze- zrób to sam.
A z drugiej strony- przyjemna pogoda wiele zmienia. Życie naprawdę jest przyjemne, jeśli olbrzymia większość dni jest słonecznych (ok- w lecie tego słońca lepiej raczej unikać), a konieczność używania zarówno klimatyzacji, jak też ogrzewania nie przekracza 3-4 tygodni w roku.
Także jeden drobiazg- nie wszędzie oczywiście, ale wyroby kubańskiego przemysłu spożywczego są relatywnie łatwo dostępne, co mi się zdecydowanie podoba. Moim prywatnym zdaniem, ale raczej szeroko podzielanym, kubańskie nie tylko cygara, rum o którym już kiedyś wspominałem, ale także kawa są najlepsze na świecie i absolutnie warte swoich (wysokich!) cen, znacznie bardziej niż cokolwiek w czym maczali swoje łapy bezmyślni księgowi od „cięcia kosztów” z międzynarodowych korporacji.
I niniejszym pozdrawiam Czytelników znad filiżanki kubańskiej kawy, przepraszając za dość długi okres mojej nieobecności, ale właśnie udało mi się wrócić do mojej zardzewiałej miłości- czyli przemysłu ciężkiego, co przez jakiś czas było zajmujące w stopniu uniemożliwiającym inne aktywności. A tak po ludzku- zasuwałem jak dziki osioł, reorganizując pracę w pewnej fabryczce, tak aby ilość usterek, wypadków przy pracy i zawalania terminów spadła do poziomu akceptowalnego w cywilizowanym świecie. 

Reakcja na kryzys, czyli kurs na nową ekonomię


W 1929 roku, kiedy zawaliła się wielka piramida finansowa giełdy nowojorskiej, ówczesny rząd Herberta Hoovera zareagował w sposób powszechnie dziś uważany za najgorszy z możliwych. Czyli- w nadziei na samouzdrowienie gospodarki, dotychczas napędzanej mentalnością kasyna, nie zmieniono zasad krajowej polityki gospodarczej, za to drakońsko podwyższono cła. Efektem było rzeczywiście lekkie pobudzenie krajowej wytwórczości jako substytucji importu- ale to nie był mocny impuls (bo tego importu ówcześnie w USA nie było wiele), za to skutecznie uderzyło to w kraje eksportujące surowce- więc przy okazji podłamało eksport krajów przemysłowych (czyli wtedy głównie USA, Niemiec i w zakresie swojego imperium Wielkiej Brytanii). Dla pokrycia strat ze spekulacji banki i wielkie korporacje w panice ściągały kapitał z powrotem do kraju- co dla odmiany znów najbardziej uderzyło w Niemcy- jeszcze zależne od amerykańskich inwestycji. Efektem tego było przede wszystkim nagłe wyschnięcie kredytu i co za tym idzie pieniądza w obiegu. Taka polityka doprowadziła z żelazną logiką do tego do czego musiała doprowadzić- załamania produkcji i konsumpcji, powszechnego bezrobocia- gdzie ujawnił się kolejny błąd w rozumowaniu- brak ochronnej siatki socjalnej i wypchnięcie na margines społeczeństwa i w nędzę olbrzymich rzecz robotników i dotychczasowej klasy średniej. W największym stopniu nastąpiło to w uderzonych rykoszetem Niemczech, ale także w USA- kto lubi może sobie wygooglować obrazki pod hasłem hooverville.
W 2008 sytuacja finansowa stała się podobna- wskutek „nowoczesnych instrumentów finansowych” (jakie tam nowoczesne, skoro już w latach 20-tych odwalano te same przekręty, tylko inaczej nazywane) system bankowy USA znalazł się na skraju zawału. Różnica polegała na odpowiedzi rządu- i dziś widać, że obecna była znacznie rozsądniejsza. Poza drobną częścią nie dopuszczono do zawalenia się systemu bankowego ani handlu międzynarodowego. To już sukces. Poprzez długotrwałe utrzymywanie zasiłków dla bezrobotnych jako-tako utrzymano strukturę społeczną- to drugi. A trzecim jest powolna odbudowa wytwórczości i przemysłu w USA. Powolna jest lepsza, bo nie stwarza wielkich nierównowag w gospodarce- takich jak oczywiście przy okazji bańki budowlanej- czyli braku fachowców, absurdalnych cen i kosztów, itp. Oczywiście- przenoszenie produkcji z powrotem do USA odbywa się kosztem Chin, co przyniesie spore problemy w przewidywalnej przyszłości, ale znów- skoro się to odbywa powoli, chińskie władze mają czas dostosować politykę do zmienionej sytuacji i to robią- pobudzaniem popytu wewnętrznego i zmniejszaniem uzależnienia od importu surowców. To znów jest zła wiadomość dla krajów surowcowych- po prostu przychody walutowe krajów eksporterów przemysłowych się zmniejszą, więc ceny surowców na światowych rynkach muszą spadać, ewentualnie nominalne mogą rosnąć, lecz wliczając inflację i wzrost kosztów wydobycia wskutek rosnących problemów z surowcami energetycznymi- relatywnie spadną. Oczywiście pewną ochroną przed tym mogą być zyskujące na popularności międzyrządowe umowy walutowe. Celują w tym zwłaszcza Chiny, starające się rozliczać coraz więcej swojego handlu zagranicznego z pominięciem dolara- tak się już obecnie odbywa handel z większością Am. Południowej oraz Afryki (i oczywiście Iranem, który zwyczajnie eksport ropy rozlicza w złocie). I dochodzimy do sedna- omijanie dolara w handlu międzynarodowym jest śmiertelnym zagrożeniem dla Wall Street. Zmniejszenie obrotów w ekonomii kasyna, czyli wynalazkach obecnego systemu walutowego opartego na dolarze spowoduje zmniejszenie obrotów, czyli zmniejszenie wartości zabezpieczeń, czyli masowe margin calls, czyli zawał. Jedynym rozsądnym ratunkiem jest masowy druk dolara- czego jesteśmy świadkami. Jak widać wszystko się zaczęło łączyć w logiczną całość- rozsądnych opcji pozostało nie za wiele, a mniejsze kraje muszą grać według reguł narzuconych przez politykę mocarstw. I, pomimo tego, że uważam podstawy obecnego kryzysu za znacznie poważniejsze niż tego z lat 30-tych, odpowiedź mocarstw za znacznie rozsądniejszą i dającą (niewielką) szansę na uniknięcie światowej rozpierduchy.
W tej układance jest także Europa, choć ma nie za wielkie znaczenie. Niestety- obecna jej polityka opiera się na dogmatach neoliberalizmu/monetaryzmu- czyli czystej drodze do katastrofy, gdzie poprzez zniszczenie popytu gospodarek południa, zabija się produkcję w całej Europie a także import, co ma wpływ na Chiny- które jednakże już zmieniły kurs, jak wspomniałem. Czyli na obecnego przegranego, na własne życzenie kreuje się Europa. Ale to jeszcze zobaczymy, bo mimo wszystko przewaga technologiczna robi swoje- i ona jest cały czas po europejskiej stronie.

Początek końca, czyli państwo zdało egzamin..... ale podziemne


Ja też o Marszu Niepodległości. Wiele już powiedziano o policyjnej prowokacji, sprawa wydaje się jasna, na dłuższą metę ma pewne znaczenie. Znaczy- największe znaczenie ma jej skutek- czyli relatywnie brak skutku. Jak widzę z relacji, dzięki postawie organizatorów i kilku posłów- prowokacja nie zadziałała. Obejrzałem sobie kilka filmików z tej imprezy i jestem raczej przekonany, że scenariusz postępowania w razie prowokacji został przygotowany i może przećwiczony wcześniej. Zachowanie Mariana Kowalskiego i posłów to był po prostu pełen profesjonalizm- a zwłaszcza fakt, że tak szybko zorientowali się w sytuacji i podjęli odpowiednie (jak przyszłość pokazała) działania- raczej potwierdza tezę o uprzednim przygotowaniu.
Ale to wszystko ma poboczne znaczenie- najważniejsze jest to, że coś się złamało. Złamała się z jednej strony wiara w III Rzeczpospolitą (dla tych, którzy tam przybyli nie do końca popierając stanowisko narodowców), czy wiara w siłę tejże 3 RP (dla tych, którzy są jej z pozycji narodowych przeciwni). Zwłaszcza to drugie jest dość spektakularnie widoczne. Patrząc z boku- odbyła się bitwa pomiędzy siłami narodowymi i 3 RP. Republika Okrągłego Stołu tą bitwę przegrała i to sromotnie. Właśnie dlatego, że nic wielkiego się nie wydarzyło. Relatywny spokój kilkudziesięciotysięcznego tłumu był zdecydowanie bardziej znaczący niż ewentualne parę wybitych szyb i kilkudziesięciu policjantów w szpitalach. Pokazał, że przynajmniej ci, którzy na tą demonstrację przyszli i zostali, ze zwykłymi prowokacjami potrafią sobie poradzić. Tak samo potrafią sobie poradzić z wielką manifestacją. To oznacza, że dotychczasowe policyjne (albo esbeckie) metody nie działają. Czyli pierwsza bitwa wygrana. Będą następne. I tym razem władza zda sobie sprawę, że gumowymi kulami nic nie zdziała. To jest smutne, ale nieuchronne.
Choć- patrząc od strony obecnego układu- mają jeszcze jakieś możliwości. Obecnie wybór polega na tym, że mogą się relatywnie szybko poddać, dopuścić „rząd techniczny” proponowany przez PiS i zbierać siły, szukając następnego „okrągłego stołu”, licząc na to, że mimo wszystko „oswojony” PiS to mniejsze zło. Tylko do tego potrzeba choćby odrobiny strategicznego myślenia, o co obecny rząd dość trudno podejrzewać. Ale oczywiście- rząd to jedno, a jego zaplecze to drugie- zaplecze, czyli garść ludzi, zarabiających duże pieniądze na tym, że przy władzy jest układ taki, a nie inny. I to oni podejmą prawdziwą decyzję. Oczywiście przesłanki tej decyzji są proste- czy więcej stracą na ryzyku, że władza się kompletnie sypnie i wpadnie w ręce ludzi z ich punktu widzenia nieprzewidywalnych, czy na tym, że oddadzą wpływy w ręce umiarkowane już wkrótce i zabraknie czasu. Tego oczywiście nie wiem- tak jak nikt tego nie wie. Uważni czytelnicy wiedzą, że po 11 listopada zapanowała praktycznie panika w „salonie”. Można sobie poczytać teksty Adama Michnika z ostatniego tygodnia- który raczej stara się znaleźć pole dla jakiegoś kompromisu i kontrolowanego oddania części władzy. W oczywistej sprzeczności z tym stoi wykrycie wielkiego spisku anarchistów z ABW oraz jednego naukowca od materiałów wybuchowych. Czyli- nie ma decyzji, co robić dalej. Cokolwiek będzie zdecydowane, tak czy inaczej egzekucja tego będzie tak nieudolna jak wszystko co obecna władza robi- i w tym miejscu zaczynają się ciekawe implikacje.
Najpierw- oczywiście pytanie, czy przy następnej tego typu demonstracji zapadnie decyzja o użyciu ostrej amunicji- skoro gumowa już nie działa- to jedyna logiczna konsekwencja. Ale to nie wszystko. Nie żyjemy w 1956, kiedy poborowym można było wmówić, że w Poznaniu Niemcy zaatakowali, ani nawet w latach 80-tych, kiedy wystarczyło zomowców odciąć od jakichkolwiek informacji zewnętrznych, aby ich zmotywować do działania. Dziś nawet plutony specjalne Oddziałów Prewencji Policji mają dostęp do mediów i internetu. Więc, jak najbardziej, istnieje szansa, że spora część ich funkcjonariuszy zachowa zdrowy rozsądek i wybierze się na zwolnienia lekarskie (bo oczywiście odmowa wykonania rozkazu jeszcze wygląda na zbyt ryzykowną). To będzie kolejny krok do końca obecnego ustroju. Właściwie pewny- bo na rozsądek zwykłych ludzi raczej można liczyć, nawet jeśli to mundurowi. Teraz druga strona- można też założyć, że władza w razie czego znajdzie garść ludzi zdolnych do użycia ostrej amunicji. Zresztą- zawsze wzorem łódzkich juwenalii komuś może się coś pomylić w magazynie. To będzie prawdziwy test. I ludzi i władzy. Punkt bez powrotu, który prawdopodobnie nastąpi. Każdy kto wyda taki rozkaz i będzie uczestniczył w jego wykonaniu będzie się musiał liczyć z długoletnią odsiadką lub latarnią. Każdy kto stanie naprzeciwko- z oddaniem życia.
Jako, że ostatnio piszę raczej o świecie, tekst tylko o sytuacji w Polsce może się wydać dziwny- ale akurat teraz sytuacja w Polsce ma pewien wpływ na losy świata. W Polsce splatają się interesy Niemiec Rosji i USA. Każdy rząd narodowy jest oczywiście dla tych interesów zagrożeniem- więc możemy albo zobaczyć zgodną współpracę wywiadów i dyplomacji mocarstw, albo awanturę pomiędzy nimi. Tak, czy inaczej- albo stan wojenny, albo wojna. Oczywiście istnieje też, znikome moim zdaniem, prawdopodobieństwo, że garść rozsądnych ludzi szybko pogodzi się z myślą, że miejsce Tuska jest za kratami i jakoś się będzie dalej dało kręcić lody i Polska wybierze drogę Brazylii, Argentyny czy Węgier. Oraz, że ten zakład się uda. I tym optymistycznym akcentem można zakończyć, ale jeszcze raz należy powtórzyć- przyszłość Polski w rękach policjantów i lekarzy- im powszechniejsze L4, tym łatwiej nastąpi zmiana władzy, mniej krwawo i więcej czasu pozostanie na rozsądną dyplomację.

Co to znaczy niepodległość?


Niepodległość państwa to nie jest istnienie zewnętrznych znamion władzy (jak to określa red. Michalkiewicz), tylko umiejętność zdefiniowania i realizowania własnych celów i uniknięcia lub maksymalnego ograniczenia eksploatacji o charakterze kolonialnym. Czy ta polityka jest prowadzona w interesie i dla korzyści szerokiej części społeczeństwa, oligarchii lub dworu panującego jest patrząc pod tym kątem- mniej istotne. Nowoczesna postać eksploatacji kolonialnej opracowana została właściwie przez Wielka Brytanię na przełomie 18 i 19 wieku, następnie rozwinięta w czasach „dekolonizacji”. W dużym uproszczeniu- metropolia produkuje wyroby przemysłowe i kontroluje finanse, utrzymując swój potencjał przemysłowy i czerpiąc olbrzymie zyski, kosztem oczywiście poziomu życia ludności kolonialnej. Za wszelkiego rodzaju tandetę przemysłową i teoretyczny przywilej dostępu do światowych rynków. Teoretyczny- bo realne ograniczenia kanałów dystrybucji i tak nie pozwalały na żadną ekspansję kolonialnych przedsiębiorstw, a nawet na konkurowanie z importem. Spory udział miała w tym też brytyjska dominacja w zakresie surowców energetycznych (czyli wtedy węgla) i stosowna do celów imperialnych polityka cenowa. „Białe” kolonie Wielkiej Brytanii zbuntowały się dość szybko, ale po powstaniu Stanów Zjednoczonych brytyjskie elity wyciągnęły z tego wnioski i tak powstały formalnie niezależne dominia.
Dziś sytuacja jest nieco inna. Polska jest krajem kolonialnym, ale wpływy metropolii na szczęście (lub nieszczęście) są podzielone. Niemcy są zainteresowani ekspansją przemysłową i brakiem lokalnej konkurencji, Rosja zmonopolizowaniem rynku surowców energetycznych i następnie dalszej części łańcucha, czyli rafinerii i energetyki, a USA spekułą, banksterką i manipulacjami walutowymi. Oczywiście- jest to duże uproszczenie oraz zajmują się tym wszystkim prywatne firmy, które jednakże korzystają obficie z parasola ochronnego właściwych rządów. Czyli mamy w dużym uproszczeniu obraz Polski i jej mieszkańców, którzy są dojeni przez koszty energii, manipulacje walutowe (kredyty we frankach) i brak możliwości ekspansji krajowego przemysłu. Wszystkim zainteresowanym ta sytuacja jest zupełnie na rękę i w razie prób ograniczenia czegokolwiek z tego zaczyna się sypanie piasku w tryby. Od rury na podejściu, do gazoportu, poprzez awarię naftociągu do Możejek, az do skandalicznej nieudolności polskich konsulatów w pomocy przedsiębiorcom za granicą.
Jedyną szansą na jakikolwiek rozwój Polski i narodu jest właśnie odzyskanie suwerenności. I trzeba mieć świadomość, że walczyć trzeba na wielu frontach. Osłabienie waluty i zwiększenie inflacji poważnie zniszczy budżety wielu zakredytowanych. Wsparcie ekspansji przemysłu może się odbyć w początkowej fazie tylko przez osłabienie waluty i zwiększenie opłacalności eksportu, czyli zmniejszenie dostępności dóbr importowanych, w tym oczywiście nośników energii. Cena to chwilowe, ale znaczące obniżenie poziomu życia wszystkich. Druga część rachunku to olbrzymie ryzyko dla elit, które się podejmą takiego działania. Ryzyko zamachu stanu i śmierci.
Nagrodą jest spójny naród, zamożny i pewny swej godności.
Ale sytuacja Polski nie jest taka zła- można każdego z trzech okupantów rozgrywać między sobą- tylko do tego potrzeba sprawnej dyplomacji. Można kosztem współpracy z banksterką walczyć o suwerenność energetyczną. Można poddając ekspansję przemysłu walczyć o niższe koszty energii i jakąś niezależność od międzynarodowej banksterki. Można też poddając suwerenność energetyczną uzyskać możliwości rozwoju przemysłu i niezależność finansową. Wszystko naraz jest mało możliwe (nie twierdzę, że wcale- lepiej wiedzący ode mnie może potrafią na to odpowiedzieć).
Czyli- to jest prawdziwa niepodległość. Teoretycznie możliwa do osiągnięcia. Praktycznie wymaga niesamowitej determinacji. Powtórzę- nagroda jest duża, a przeszkody niesamowite. Teraz wypada powiedzieć, jak to można zrobić. Dobrej odpowiedzi na to pytanie nie ma - wbrew temu, co twierdzi red. Ziemkiewicz. Nie ma. Jedyną możliwością są elity zamierzające doprowadzić do niepodległości. Tak samo- dopiero po odzyskaniu suwerenności można myśleć o innych rzeczach- drobiazgach w stylu bezpieczeństwa dróg, poziomu emigracji, itp.
To jest jedyny zakres myśli, który można mieć przed marszem niepodległości. Nie ma niepodległości bez walki o nią i nie ma jej bez zapłaty za nią

Wybór USA


Wydaje mi się, że mają wyjątkowo duże znaczenie. Wbrew pozorom, co prawda prezydent USA nie posiada specjalnie dużej władzy- ona jest w rękach sitw wszelakich i „rynków finansowych”, ale jakąś tam posiada- zwłaszcza, niestety w zakresie polityki zagranicznej, a przynajmniej inicjowania „operacji pokojowych”. To zresztą dość dobitnie pokazuje, że świstek papieru zwany Konstytucją USA jest właśnie tym- świstkiem papieru, bo akurat wypowiadanie wojny (bo tak się kiedyś nazywało „rozpoczynanie operacji pokojowych”) jest zastrzeżone dla Kongresu. Ale nie czepiając się szczegółów- polityka Obamy jest znana. W skrócie- unikać awantur i dotrwać do końca kadencji oczekując, że gospodarka w końcu sama znajdzie nowy stan równowagi, w międzyczasie utrzymując spokój społeczny i równowagę wśród grup interesów serwując różne stimulusy. Biorąc pod uwag jak bardzo gospodarka i społeczeństwo USA są zniszczone po 40 latach deindustrializacji, wzrostu „rynków” i ogólnego zadłużenia- nie jest to zła polityka. Dobra też nie, znaczy dokładnie nie wnosi niczego do rozwiązania problemów USA, ale na szczęście nie dokłada nowych dla reszty świata. I niczego innego się bym nie spodziewał po drugiej kadencji. Drugi, mormon dla odmiany (czy ich religia przypadkiem nie nakazuje pacyfizmu??) za to ma znacznie mniejsze szanse na zachowanie spokoju społecznego- jako Republikanin. Przez to oczywiście znacznie łatwiej może się stać celem wybuchu społecznego niż czarny Demokrata. Jak wiadomo- a kto nie wie może łatwo sprawdzić- obecnie w USA już jest w stanie gotowości właściwie cała infrastruktura prawna i techniczna do wprowadzenia czegoś w stylu stanu wojennego. Można i robi się to po kawałku i „miękkimi” metodami, ale w razie wybuchu niezadowolenie społeczne może być i będzie opanowane siłowo. I znów- najlepszym oczywiście pretekstem do takich działań jest fizyczne zagrożenie zewnętrzne, a w szczególności większa „operacja pokojowa”. I w tym tkwi sedno problemu. Kolejna część to „marzenia o wielkiej Ameryce” wśród Republikanów- co oznacza znów to samo- chęć „umacniania demokracji”.
Więc, moim zdaniem od wyników obecnych wyborów zależy w dużym stopniu termin wybuchu 3 wojny światowej, a może i samo zaistnienie tego zdarzenia. Mało przyjemnego i przyznam, że rzygać mi się chce widząc zachwyty co poniektórych nad perspektywą „rozprawienia się” z Iranem, itd. Wojna Izraela z Iranem realnie grozi wybuchem wojny światowej, w której bardzo prawdopodobne jest użycie broni atomowej. Co prawda by to rozwiązało problem ocieplenia klimatu i przeludnienia Ziemi za jednym zamachem, ale jakoś mnie te argumenty nie przekonują.
Więc- nasuwa się następne pytanie- niby czemu uważam, że kolejne 4 lata coś w układzie sił zmienią? Otóż zmienią i to dużo. Obecny układ sił na świecie wygląda ponoć tak, że USA mają największa i najnowocześniejszą armię i flotę i nikt nie może im nawet dorównać w zakresie technologii militarnych. Cóż- bzdura, a konkretnie informacja mocno nieaktualna. Największą- tak, najbardziej zaawansowana technologicznie- nie bardzo, a już pod względem badań i rozwoju technologii- pomimo olbrzymich środków efekty prac rozwojowych są zbliżone chyba do polskiej armii (no, może „trochę” przesadziłem, ale przewaga technologiczna Niemiec, Rosji i Chin istnieje i rośnie). Zapewne zaraz się ktoś do tego twierdzenia przyczepi- więc zapowiadam- wytnę bez litości te komentarze, których autorzy nie odrobią pracy domowej. A wygląda ona tak: obecne liniowe samoloty USA to nieco podrasowana technologia lat 70-tych, a dwa najnowsze modele, które miały zastąpić F-15,F-16 i F18 to F-22, czyli samolot akurat dość dobry, ale zbyt skomplikowany do wdrożenia do masowej produkcji i zastąpienia poprzednich modeli oraz F-35, który wygląda jak koń projektowany przez komisję (co to jest wielbłąd?- koń projektowany przez komisję). F- 35 miał być małym, tanim samolotem w uzupełnieniu drogiego F-22, wyszedł samolot jednosilnikowy (czyli bardziej narażony na utratę w walce czy w wyniku awarii), większy i droższy od F-22, krótko mówiąc z inżynierskiego i wojskowego punktu widzenia- kupa g.... Tak, wiem, lepsze procedury serwisowe, itd.- ale w warunkach frontowych i tandetnej produkcji wojennej to i tak jest prawie gwarancja utraty części drogiego sprzętu za bezdurno. To może pociski? I tu dokładnie i najbardziej widać zacofanie technologiczne USA. Tu drobna dygresja o pociskach (potocznie rakietach):
  1. balistyczne- napędzane w początkowej fazie lotu, dale siłą bezwładu i przyciągania ziemskiego lecą do celu po krzywej balistycznej- są to w większości lub całości obecne rakiety miedzykontynentalne, ale też niemiecka V-2 z II w.ś.
  2. manewrujące- napędzane przez cały czas lotu, przypominają bezzałogowe samoloty i potrafią zmieniać kurs maskując się w terenie lub podążając za celem- większość dzisiejszych a w prymitywnej wersji już niemiecka V-1 z II w.ś.
  3. Niekierowane- stara technologia a dziś ew. poziom taktyczny, nieistotne.
  4. Bomby szybujące- nie do końca ta kategoria, ale istotne, bo potrafią w pewnym zakresie zmieniać kurs i podążać za celem, a jednocześnie są znacznie trudniejsze to wykrycia i zniszczenia przez brak śladu cieplnego silnika. Tak, oczywiście, niemiecka Fritz X z II w.ś.
Jak widać- dla współczesnego pola walki najważniejsze są pociski manewrujące. A w nich- dla pocisków przeciwokrętowych najważniejsza jest prędkość, a przeciwlotniczych układ naprowadzania (bo samolot jest w stanie znacznie bardziej wykonać unik, a okręt użyć różnych gadżetów przeciwrakietowych- jeśli ma czas....).
Co nas doprowadza do kwesti rozwoju technologii silników dla pocisków. I znów wyliczenie:
  1. rakietowy- pocisk przenosi paliwo i utleniacz, bardzo duża moc i prędkość, bardzo krótki czas działania lub potężna wielkość- czyli w praktyce stacjonarne balistyczne lub krótkiego zasięgu.
  2. Turboodrzutowy- w gruncie rzeczy podobny do tych w samolotach (tak, wiem, uproszczenie) potencjalnie duży zasięg i czas działania, prędkość teoretycznie do 2 machów, praktycznie poddźwiękowa.
  3. Ramjet- działa na zasadzie sprężania powietrza samym pędem silnika, dość duży zasięg, prędkość teoretycznie do 5-6 machów, praktycznie 3-4, potrzeba rozpędzić do ok 300-500 km/h aby silnik zaskoczył.
  4. Scramjet (supersonic commpressiom ramjet)- podobny, ale spalanie się odbywa w prędkości naddźwiękowej teoretycznie prędkość do 17 machów, praktycznie do 8-10
To właściwie koniec dygresji.
Jak łatwo zauważyć z tej wyliczanki zapewne najlepszym pociskiem przeciwokrętowym by był taki napędzany silnikiem typu scramjet- ale akurat takie nie istnieją, wobec obłędnego skomplikowania mechaniki płynów w pracy takiego silnika aktualnie dopiero powstają ich pierwsze prototypy- z czego w USA akurat udowodniono, że nie maja o projektowaniu takowych zielonego pojęcia. Wobec czego pozostaje pytanie o ramjet- i tu odpowiedź jest właśnie ciekawa. Zarówno w Rosji, jak i w Chinach pociski napędzane tego typu silnikami są już w linii, w USA nie ma żadnego i po prostu nie ma tej technologii. Tego typu pociski maja wystarczający zasięg, aby wystrzelić je spoza zasięgu obrony przeciwlotniczej grupy lotniskowców oraz wystarczającą prędkość, aby zestrzelenie ich było bardzo trudne.
I takimi pociskami już dysponują Chińczycy. Zapewne w niewystarczającej ilości i niekoniecznie posiada je Iran, ale po 2008 chiński przemysł się w istotnej części przestawił na produkcję zbrojeniową, w tej chwili robią to też USA (jakby ktoś uważał informację o wzroście produkcji przemysłowej za pozytywną hehe). Także- technologia kierowanych bomb szybujących w USA, o ile wiem nie istnieje w produkcji i wdrożeniu liniowym. Zresztą, właściwie całość amerykańskiej armii floty i lotnictwa jest całkowicie zależne od systemu GPS i bez niego przestaną istnieć. Chińczycy pokazali, że dysponują możliwościami zestrzeliwania satelitów i można założyć, że wręcz w pierwszych godzinach ewentualnej wojny światowej system GPS przestanie istnieć. Potrzeba tylko czasu, aby ta wiedza dotarła do Białego Domu i zaczęto tam się zastanawiać nad alternatywnymi rozwiązaniami. Tak samo bomb szybujące- które akurat mogą być wykonane prawie w całości z materiałów nie odbijających fal radarowych i nie emitujące śladu w podczerwieni, ale mają naturalnie mniejszy zasięg, więc tą technologię rozwija np. Argentyna, gdzie potencjalnym przeciwnikiem może być UK, gdzie zasięg obrony zespołu lotniskowców jest mniejszy- ale to znów dygresja.
Cóż- w tym wszystkim istotne jest to, że zmiana światowego przywództwa (a co za tym idzie przywileju kreowania waluty rezerwowej) nigdy nie odbyła się pokojowo. Optymistycznie- teraz mamy, jako ludzkość na to szansę. Ale aby to się stało potrzeba jeszcze kilku lat pokoju i kryzysu. Tego akurat prawie gwarantem jest Czarny z Białego Domu, więc z całego serca życzę mu zwycięstwa.
Ponieważ, jak przewiduję, za kolejne cztery lata zacofanie technologiczne USA będzie już na tyle ewidentne, że kolejny prezydent będzie mógł tylko wynegocjować coś w rodzaju kontrolowanego bankructwa. Problem polega na tym, że wybuch wojny jest oczywiście w interesie kompleksu militarno- przemysłowego (choć, wbrew pozorom, nie tak bardzo- swoje i tak dostają) ale także w długoterminowym interesie banksterskiej oligarchii. Nadzieja w tym, że oni myślą tylko o kwartalnych zyskach.
A czas działa bardzo mocno na niekorzyść USA. Dla samego tego kraju już raczej nie ma żadnej nadziei na uratowanie poziomu życia, a może nawet istnienia, ale gra teraz się toczy o resztę świata. Co prawda- mi w Argentynie to właściwie zwisa, bo czy USA będą dalej spokojnie słabnąć, czy wykonają dziki atak- moja wieś spokojna- choć raczej tak desperacko, jak nieudolnie próbują odzyskiwać wpływy w krajach Am. Łac., ale na szczęście z nastawieniem na nieudolnie i palą kolejne elementy agentury w poszczególnych krajach- co daje nadzieje na przyszłość.
A wobec tego, że Obama ma, jak się wydaje większe szanse na elekcję- akurat jestem optymistą.  Za to ciekawe są też implikacje inwestycyjne. Oczywiście w warunkach wojny waluta tego kraju, który ma wieksze szanse na zwycięstwo zyskuje na atrakcyjności (choć też niekoniecznie na wartości- bo gigantycznego druku należy sie spodziewać). Czyli- jeśli wygra Obama, dolar jeszcze potrwa a nawet się umocni, Jeśli mormon- to obstawiamy szanse na wojnę i zwycięską stronę, a bezpiecznie uciekamy w metal. 

Komputer dla kazdego dziecka


Podobno jakiś piłkarz, ojciec znanej blogerki obiecywał kiedyś w Polsce program laptopów dla uczniów. Relatywnie na szczęście dla uczniów o tym zapomniano. Ponieważ wyszłoby jak zwykle.
A tymczasem w Argentynie taki program jest i sobie działa. Od dłuższego czasu (być może nawet ten pomysł był nieudolną próbą kopiowania), rząd jak dotychczas rozdał chyba ok 2 mln laptopów.
Ale jak zwykle, nie miał on na celu rozdania laptopów i wzięcia łapówek, tylko nieco sensowniejsze działania. Otóż- dla przypomnienia tym mniej zaawansowanym w mapach- Argentyna jest olbrzymim krajem, bardzo rzadko zaludnionym w przeważającej części i przez to bardzo zróżnicowanym. Oprócz w miarę zamożnego i bardzo gęsto zaludnionego Buenos Aires są też wioski oddalone o 100 km od sieci energetycznej. Zaczynając od tych wiosek- od kilku lat trwa program elektryfikacji szkół w takich miejscach- przy użyciu energii odnawialnej, oczywiście- na południu wiatru, w reszcie kraju- słońca. I to wyjaśnia nieco dziwną specyfikację tych laptopów- otóż bateria ma wytrzymywać co najmniej 4 godziny pracy. Zwyczajnie- jeśli dla większości domów jedyną możliwością naładowania tejże baterii jest szkoła- to trochę musi wytrzymać.
W Buenos to oczywiście pełni nieco inną rolę- zasadniczo uniknięcia „wykluczenia komputerowego” przez dzieci z klasy niższej i niższej średniej, gdzie, zwłaszcza z jednej pensji i przy wynajmie mieszkania i z dziećmi, życie jest raczej „na styk” i komputer jest luksusem. Tu krótki off-top: w Argentynie pensje są nieco wyższe, życie nieco tańsze niż w Polsce, ale prawie wszystkie wyroby przemysłowe sporo droższe, więc rodzinę da się utrzymać z jednej zwyczajnej pensji, ale posiadanie przy tym ilości gadżetów, które w Polsce są normą jest nierealne. Stąd państwowy komputer dla dziecka- zawsze to zmiana dla całej rodziny.
Ale te aspekty społeczne to jedna sprawa. Druga jest znacznie ciekawsza- bo pokazuje mechanizm odbudowy przemysłu. Otóż oczywiście rząd jest w związku z tym sporym masowym nabywcą komputerów i oczywiście stawia warunki. Jakąś tam specyfikację techniczną (niezbyt wygórowaną), wspomniany już dość długi czas pracy na bateriach i w miarę niska waga (bo to w końcu dla dzieciaków) i, co najważniejsze- stopień użycia krajowych podzespołów. Stopień użycia- bo importowanych komputerów rząd w ogóle nie kupi, zresztą w Argentynie jest ich bardzo mało. I tak, jak kilka lat temu jeszcze tutejsza produkcja to raczej było składanie zestawów, tak dziś importowane są prawie wyłącznie układy scalone, wyświetlacze i co najwyżej niektóre gotowe podzespoły jak karty graficzne. Nie tylko takie drobiazgi jak obudowy, ale też nieco bardziej skomplikowane- jak płyty główne i baterie (to jest proste- oprócz oczyszczania litu, który też właśnie rozpoczęto robić w kraju) są robione w całości w Argentynie. Ale nacjonalizacja (w sensie „unaradawiania”) dalej postępuje i jakiś czas temu czytałem, że rząd razem z przemysłowcami zlecił opracowywanie schematów układów scalonych- ponieważ ich produkcja i tak odbywa się na zlecenie w fabrykach na Tajwanie, a 3/4 kosztów to opłaty licencyjne- więc lepiej jak zostaną w Argentynie. Zresztą- jak już będzie można decydować gdzie zlecić produkcję- to zapewne powędruje ona do Brazylii, gdzie w przyszłym roku ma być uruchomiona fabryka układów scalonych. Oczywiście, pozycji Intela to nie zagrozi, przynajmniej nie za szybko :), ale mniejsze rzeczy- typu sterowniki sprzętowe, może pamięci, czy dalej karty graficzne- zapewne prędzej czy później zaprzestaną być importowane. Jak na razie oczywiście tutejsze komputery są droższe i gorsze, ale dzięki temu gospodarka jako całość się kręci i Argentyna szybko przestaje być (a właściwie już nie jest) monokulturą sojową, tylko państwem o solidnej i zróżnicowanej gospodarce. Oczywiście eksport takich wyrobów przemysłowych jest dość trudny- ale znów- po to są rządowe misje gospodarcze, aby jednak komuś za granicą te komputery wcisnąć. A taka np. Kuba, podłączona w końcu do Internetu kilka tygodni temu, gdzie rząd trzyma łapę na prawie całej gospodarce, a handlu zagranicznym w szczególności, znacznie chętniej dokona zakupów od sprzedawcy z zaprzyjaźnionego państwa niż od amerykańskiego koncernu. To w porównaniu do rynku USA oczywiście są drobiazgi, ale relatywnie podobne rzeczy się dzieją właściwie w każdym sektorze gospodarki.
Wynikają z tego, jak zwykle, pewne implikacje inwestycyjne- czy rząd, czy argentyńskie firmy, zapłacą bez gadania spore pieniądze za jakiekolwiek rozwojowe technologie. Maszyn, urządzeń przemysłowych i komponentów niezbędnych do produkcji problemy celne też raczej nie dotyczą, ale jednocześnie, próbując sprowadzać rzeczy możliwe do wyprodukowania tutaj, zwłaszcza dobra konsumpcyjne, należy liczyć się z tym, że zgniją na składzie celnym. I tym optymistycznym akcentem można zakończyć tą piękną opowieść jak by to mogło być, gdyby w szkołach był komputer dla każdego dziecka.

Dziś krótko, ale optymistycznie- czyli niewidomi żeglarze


Otóż znalazłem taki artykulik- otym, jak to są na Zawiszy Czarnym organizowane rejsy dlaniewidomych. Przyznam się, że jest absolutnie fascynujące czytanie o tego typu przełamywaniu własnych słabości. Jakoś nadal nie potrafię sobie wyobrazić niewidomego w załodze statku- ale jak widać się da i kto chce, ten potrafi.
Co prawda- oczywiście jak to dziennikarz, coś musiał wyssać z palca, bo „Zawisza Czarny” ma ożaglowanie gaflowe i w żadnych normalnych sytuacjach nie wchodzi się tam na maszty, ale cóż- tak jeszcze ładniej to brzmi.
Zresztą, sam statek jest sporą ciekawostką- przebudowany z wyjątkowo nieudanego trawlera, zbudowanego zaraz po wojnie z tajemniczych blach, które zostały po Niemcach w Gdańsku- prawdopodobnie pancernych, przeznaczonych do budowy U-bootów. Silnik zresztą też jest z U-boota, niesamowita ciekawostka dla miłośników.
A przy okazji- przy ożaglowaniu gaflowym, drobnej stałej załodze i dodatkowej obsadzie 28 osób tam naprawdę nie ma wiele do roboty na pokładzie, a jeśli ktoś ma ochotę, statek można bez problemów wyczarterować i to, jeśli odpowiednio się wynegocjuje istniejącą „dziurę w grafiku”, za naprawdę małe pieniądze. Więc- jak ktoś potrafi się dogadać, zebrać te dwadzieścia kilka osób- to kilka dni na już bardziej prawdziwym statku, a nie jachcie, pod żaglami- fantastyczna przygoda. Miałem wielką przyjemność żeglować na tymże i polecam- zwłaszcza na pierwszy kontakt z morzem i żaglami- bo dość łagodny (mój raz pierwszy to nie był- więc była raczej zwykła przejażdżka), ale na początek- doskonałe. Jak się dobrze pokombinuje, powinno wyjść poniżej 150 zł za dobę (z wszystkim oczywiście, kuka też można chwalić), choc oczywiście to jest bardzo orientacyjne, nie mam zielonego pojęcia, ile wyjdzie w konretynym wypadku, ale wskazuję rząd wielkości, na który naprawdę prawie kazdego stać- ale cóż, kto chce coś mieć musi popracować- choćby nad organizacją.
Dla zainteresowanych- tu strona armatora.